Bir kelimenin parçalanamayan, anlamlı en küçük parçasına kök denir. Kök, kelimenin temelidir ve ekler çıkarıldığında geriye kalan anlamlı kısımdır.
Kök Nasıl Bulunur?
- Kelimenin sondan başına doğru ekleri tek tek çıkarırız.
- Anlamlı en küçük parça kalana kadar bu işleme devam ederiz.
- Kalan kısım, kelimenin köküdür.
Örnekler:
- “dur-ak-lar” → “dur-” (kök)
- “balık-çı-lar” → “balık” (kök)
Dikkat!
Kök bulunurken, kök ile kelimenin tamamı arasında anlam bağlantısı olmalıdır.
Yanlış: “balıkçılar” → “bal” (anlam bağlantısı yok)
Doğru: “balıkçılar” → “balık”
İsim Kökü
- Varlıkların, kavramların, duyguların isimlerini oluşturan köklerdir.
- “-mak/-mek” mastar eki alamazlar.
- İsim kökleri en fazla üç heceden oluşur.
Örnekler:
- “elma” → “elma-lar” (isim kökü)
- “kitap” → “kitap-çı” (isim kökü)
- “göz” → “göz-lük” (isim kökü)
“elma-mak”, “kitap-mak” diyemeyiz!
Fiil (Eylem) Kökü
- İş, oluş, hareket bildiren köklerdir.
- “-mak/-mek” mastar eki alabilirler.
Örnekler:
- “gel-“ → “gel-mek”, “gel-iyor” (fiil kökü)
- “oku-“ → “oku-mak”, “oku-du” (fiil kökü)
- “koş-“ → “koş-mak”, “koş-tu” (fiil kökü)
Özet Tablo
| Kök Türü | Özellikleri | Örnekler |
| İsim Kökü | Varlık, kavram, duygu adıdır. “-mak/-mek” almaz. |
elma, su, göz, mutluluk |
| Fiil Kökü | İş, oluş, hareket bildirir. “-mak/-mek” alır. |
gel-, yaz-, koş-, oku- |
Alıştırmalar
- Aşağıdaki kelimelerin köklerini bulunuz:
- “sevgi-li” →
- “koş-u-cu” →
- “bilgi-siz” →
- Aşağıdaki köklerin isim mi fiil mi olduğunu belirtiniz:
- “çiçek” →
- “bak-“ →
- “gül-“ →
Cevaplar:
- sev-, koş-, bil-
- isim, fiil, fiil
Fen liseleri taban puanları ve yüzdelik dilimleri için sayfamızı takip ediniz.
Not: Kökler, kelimelerin anlamını taşıyan en küçük parçalardır. Doğru kökü bulmak için kelimenin anlamını düşünmelisiniz!
Bu konu anlatımını dikkatlice okuyarak ve alıştırmaları yaparak kök konusunu pekiştirebilirsiniz.
