6. Sınıf Türkçe: Ek, Kök ve Sözcük Yapısı

Türkçede sözcükler, kök ve eklerden oluşur. Kök, bir sözcüğün temelini oluşturan ve anlamını belirleyen en küçük parçasıdır. Ek ise köke eklenerek sözcüğe yeni anlamlar kazandıran parçalardır.

Ek, Kök ve Sözcük Yapısı

Kökler

Kökler, isim kökü, fiil kökü ve sıfat kökü olmak üzere üçe ayrılır.

  • İsim kökleri: Varlıkları, kavramları, durumları, olayları karşılayan sözcüklerin kökleridir. Örneğin, “ev”, “kalem”, “kitap”, “yağmur”, “gül”, “sevgi” sözcüklerinin kökleri isim köküdür.
  • Fiil kökleri: İş, oluş, durum bildiren sözcüklerin kökleridir. Örneğin, “gitmek”, “satmak”, “yazmak”, “gülmek”, “sevmek” sözcüklerinin kökleri fiil köküdür.
  • Sıfat kökleri: Varlıkların, kavramların, durumların, olayların özelliklerini bildiren sözcüklerin kökleridir. Örneğin, “kırmızı”, “beyaz”, “uzun”, “kısa”, “iyi”, “kötü” sözcüklerinin kökleri sıfat köküdür.

Ekler

Ekler, köklere eklenerek sözcüğe yeni anlamlar kazandıran parçalardır. Ekler, anlam bakımından kendi aralarında yapım eki ve çekim eki olmak üzere ikiye ayrılır.

  • Yapım ekleri: Köke eklenerek sözcüğe yeni anlamlar kazandıran ve yeni sözcükler oluşturan eklerdir. Örneğin, “-çi”, “-lık”, “-li”, “-siz”, “-mek”, “-mak” ekleri yapım ekidir.
  • Çekim ekleri: Köke eklenerek sözcüğe yeni anlamlar kazandırmayan, ancak sözcüğün cümlede nasıl kullanılacağını belirleyen eklerdir. Örneğin, “-ler”, “-ki”, “-de”, “-den”, “-i”, “-a”, “-ı” ekleri çekim ekidir.

Sözcük Yapısı

Sözcükler, yapılarına göre basit, türemiş ve birleşik sözcükler olmak üzere üçe ayrılır.

  • Basit sözcükler: Tek bir kökten oluşan sözcüklerdir. Örneğin, “kalem”, “kitap”, “yağmur”, “gül”, “sevgi” sözcükleri basit sözcüktür.
  • Türemiş sözcükler: Köke yapım eklerinin eklenmesiyle oluşan sözcüklerdir. Örneğin, “kalemci”, “kitaplık”, “yağmurlu”, “gülümsemek”, “sevilmek” sözcükleri türemiş sözcüktür.
  • Birleşik sözcükler: İki veya daha fazla sözcüğün bir araya gelmesiyle oluşan sözcüklerdir. Örneğin, “kalemtıraş”, “kitapçık”, “yağmurluk”, “gülmekse”, “sevilmekse” sözcükleri birleşik sözcüktür.

Ek, Kök ve Sözcük Yapısı Ünitesinin Amaçları

  • Öğrencilerin ek, kök ve sözcük yapısı kavramlarını kavramasını sağlamak
  • Öğrencilerin sözcüklerin yapılarını belirleyerek anlamlarını daha iyi anlamalarını sağlamak
  • Öğrencilerin sözcük türlerini ayırt ederek kullanımlarını doğru yapmalarını sağlamak

Ek, Kök ve Sözcük Yapısı Ünitesinin Kazanımları

  • Eklerin anlamlarını kavrar.
  • Köklerin anlamlarını kavrar.
  • Sözcüklerin yapılarını ayırt eder.
  • Sözcük türlerini ayırt eder.
  • Sözcüklerin yapılarını ve türlerini kullanarak metinler yazar.
  • Sözcüklerin yapılarını ve türlerini kullanarak cümleler kurar.