Düşünceyi Geliştirme Yolları Nedir?
Düşünceyi geliştirme yolları, bir paragrafta anlatımı daha dikkat çekici kılmak, fikri savunmak veya okuyucuyu ikna etmek için kullanılan tekniklerdir. Toplamda 6 temel başlık altında incelenir:
-
Tanımlama
- Mantık: Bir kavramın ne olduğunu, onu diğerlerinden ayıran özellikleriyle ortaya koymaktır.
- Soru: Cümleye “Bu nedir?” sorusu sorulduğunda cevap alınabiliyorsa orada tanımlama vardır.
- Özellik: Genellikle açıklayıcı anlatım biçimiyle birlikte kullanılır ve bilgi verme amacı taşır.
- Örnek: “Hayat, zorluklarla baş edebilme sanatıdır.” cümlesinde “Hayat nedir?” sorusunun cevabı verildiği için tanımlama yapılmıştır.
-
Karşılaştırma
- Mantık: İki farklı durum, varlık veya kavramın benzerlik ya da farklılık yönünden kıyaslanmasıdır.
- Anahtar Kelimeler: Cümle içerisinde genellikle “en, daha, kadar, ise, oldukça” gibi sözcükler kullanılır.
- Örnek: Roman ile öykünün olay kapsamı veya kişi sayısı bakımından kıyaslanması bir karşılaştırmadır.
-
Örnekleme
- Mantık: Bir düşünceyi somutlaştırmak ve daha gerçekçi hale getirmek için çeşitli olay, isim veya kavramlara yer verilmesidir.
- İpucu: Genellikle “örneğin, mesela, gibi” sözcükleriyle desteklenir.
- Örnek: Geleceğin umudu olan yazarlardan bahsederken “Homeros, Karacaoğlan, Nazım Hikmet” gibi isimlerin sıralanması örneklemedir.
-
Tanık Gösterme (Alıntı Yapma)
- Mantık: Yazarın kendi görüşünü desteklemek için o konuda uzman veya tanınmış bir kişinin ismini ve sözünü birlikte kullanmasıdır.
- Önemli Şart: Sadece kişinin adını yazmak yeterli değildir; o kişinin fikrini destekleyen bir sözünün de mutlaka (genellikle tırnak içinde) verilmesi gerekir.
-
Benzetme
- Mantık: Aralarında ortak özellik bulunan iki kavramdan, nitelikçe zayıf olanın güçlü olana yaklaştırılmasıdır.
- Anahtar Kelimeler: “Gibi, sanki, adeta” sözcükleri sıklıkla kullanılır.
- Örnek: “Kış mevsimi buralarda Sibirya gibi geçmekteydi.” cümlesinde soğukluk yönünden bir benzetme yapılmıştır.
-
Sayısal Verilerden Yararlanma
- Mantık: Düşünceyi daha inandırıcı ve bilimsel kılmak için istatistiklerden, rakamlardan, anket sonuçlarından veya grafiklerden yararlanılmasıdır.
- Görünüm: Metin içerisinde sayılar, yüzdelik dilimler veya ölçü birimleri (kg, m, %46 vb.) direkt göze çarpar.
Sınav Taktikleri ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Soru Kalıbı: Sorularda genellikle “Bu metinde hangi düşünceyi geliştirme yoluna başvurulmuştur?” şeklinde karşınıza çıkar.
- Karıştırma: “Tartışma” veya “Açıklama” birer anlatım biçimidir; tanımlama veya karşılaştırma ise düşünceyi geliştirme yoludur. Bu iki grubu birbirine karıştırmamaya özen gösterin.
- Duyulardan Yararlanma: Betimleme yapılan metinlerde görme, işitme, koklama gibi duyulara hitap eden ayrıntılar anlatımı güçlendirir.
