Rüzgar, yatay yönde hareket eden havaya denir. Peki, rüzgar neden oluşur? Rüzgarın oluşmasının temel nedeni, yeryüzündeki basınç farklılıklarıdır. Hava her zaman yüksek basınçlı alandan alçak basınçlı alana doğru hareket eder. Basınç farkı ne kadar fazlaysa, rüzgar da o kadar hızlı eser.
Alçak ve Yüksek Basınç Alanları
Hava sıcaklığı, basınç alanlarının oluşmasında en önemli faktördür.
Yüksek Basınç Alanı
- Hava soğuktur.
- Soğuk hava yoğundur ve bu nedenle ağırlaşır. Bu da havanın yeryüzüne yaptığı basıncı artırır.
- Alçalıcı hava hareketi görülür. Yani, hava yukarıdan aşağıya doğru hareket eder.
- Hava açık ve güneşlidir, bu yüzden yağış görülme olasılığı azdır.
- Hava merkezden çevreye doğru yayılır.
Alçak Basınç Alanı
- Hava sıcaktır.
- Sıcak hava daha hafiftir ve yoğunluğu azdır. Bu da havanın yeryüzüne yaptığı basıncı azaltır.
- Yükselici hava hareketi görülür. Yani, hava aşağıdan yukarıya doğru hareket eder.
- Yükselen hava soğur ve içerisindeki su buharı yoğuşarak bulutları oluşturur. Bu nedenle gökyüzü bulutludur ve yağış olma olasılığı yüksektir.
- Hava çevreden merkeze doğru hareket eder.
Rüzgarın Oluşumu
Isınan hava yükselerek alçak basınç alanı oluştururken, soğuyan hava alçalarak yüksek basınç alanı oluşturur. Rüzgar, bu iki basınç alanı arasındaki farktan dolayı yüksek basınçlı bölgeden alçak basınçlı bölgeye doğru eser.
Örneğin, gündüz karalar daha hızlı ısınır ve üzerinde alçak basınç oluşur. Denizler daha yavaş ısındığı için üzerinde yüksek basınç vardır. Bu durumda rüzgar denizden karaya doğru eser.
Geceleri ise karalar daha hızlı soğur ve üzerinde yüksek basınç oluşur. Denizler daha yavaş soğuduğu için üzerinde alçak basınç vardır. Bu durumda rüzgar karadan denize doğru eser. Balıkçıların bu rüzgarları kullanarak yelkenli tekneleriyle hareket etmeleri, buna güzel bir örnektir.
Hava Olaylarını Ölçen Aletler
- Barometre: Hava basıncını ölçen alettir. Barometredeki basınç düşüşü, alçak basınç bölgesinin yaklaştığını ve yağış ihtimalinin arttığını gösterir.
- Anemometre: Rüzgarın hızını ölçmek için kullanılır.
- Higrometre: Havadaki su buharı miktarını, yani nem oranını ölçen alettir.