Pek çok kişi “Ağırlığım 40 kilo” der ancak bu bilimsel olarak yanlıştır. Kütle ve ağırlık aynı şey değildir!
Kütle ve Ağırlık İlişkisi
-
Kütle Nedir?
Kütle, bir cismin sahip olduğu değişmeyen madde miktarıdır.
- Özellikleri:
- Bulunulan konuma göre asla değişmez. Dünyada da, Ay’da da, uzayda da aynıdır.
- Eşit kollu terazi ile ölçülür.
- Birimi gram (g) veya kilogram (kg)’dır.
-
Ağırlık Nedir?
Ağırlık, bir cisme etki eden yer çekimi kuvvetidir. Yani Dünya’nın bizi kendine doğru çekme gücüdür.
- Özellikleri:
- Bir kuvvettir.
- Cismin bulunduğu yere (gezegenin büyüklüğüne veya merkezine olan uzaklığa) göre değişir.
- Dinamometre ile ölçülür.
- Birimi, tüm kuvvetler gibi Newton (N)’dur.
-
Kütle ve Ağırlık Arasındaki Farklar (Özet Tablo)
| Özellik | Kütle | Ağırlık |
| Tanımı | Madde miktarı | Yer çekimi kuvveti |
| Değişir mi? | Her yerde aynıdır, değişmez. | Bulunduğu yere göre değişir. |
| Ölçüm Aracı | Eşit kollu terazi | Dinamometre |
| Birimi | g veya kg | Newton (N) |
-
Gök Cisimlerinde Ağırlık Neden Değişir?
Gök cisimleri (gezegenler, uydular) ne kadar büyükse, çekim kuvvetleri de o kadar fazladır.
- Dünya ve Ay Karşılaştırması: Dünya, Ay’dan çok daha büyük olduğu için çekim kuvveti de fazladır.
- Bir cismin Ay’daki ağırlığı, Dünya’daki ağırlığının yaklaşık 6’da 1’i ($1/6$) kadardır.
- Örnek: Dünya’da ağırlığı 60 N olan bir astronot, Ay’a gittiğinde ağırlığı 10 N ölçülür. Ancak kütlesi (örneğin 60 kg ise) her iki yerde de aynıdır!
Dikkat Edilmesi Gereken İpucu!
Yerin merkezinden uzaklaştıkça yer çekimi azalır. Bu yüzden:
- Deniz seviyesinden bir dağın tepesine çıkarsan ağırlığın azalır.
- Dünya’nın merkezinden uzaklaştığın için tartıda daha hafif çıkarsın ama kütlen (vücudundaki madde miktarı) değişmez.
5. Sınıf Fen Bilimleri – Kütle ve Ağırlık İlişkisi