Işık, bir cisme çarptığında üç farklı durumdan biri gerçekleşebilir:
- Geçebilir (Saydam maddelerden geçer.)
- Soğurulabilir (Madde tarafından emilir.)
- Yansıyabilir (Geri dönebilir.)
- Soğurulma (Emilme): Koyu renkli ve mat yüzeyler ışığı soğurma eğilimindedir. Örneğin, yazın siyah tişört giydiğinizde daha sıcak hissetmeniz, siyah rengin ışığı ve dolayısıyla ısı enerjisini daha çok emmesinden kaynaklanır. Soğurulan ışık enerjiye (ısıya) dönüşür.
- Yansıma: Parlak ve açık renkli yüzeyler, ışığı geldikleri ortama geri gönderir. Işığın bir yüzeye çarpıp, geldiği ortama geri dönmesine yansıma denir.
I. Cisimleri Nasıl Görürüz?
Cisimleri görebilmemizin tek yolu, onlardan gözümüze ışık gelmesidir.
- Işık Kaynakları: Güneş, ampul gibi kendi ışığını üreten cisimler, doğrudan gözümüze ışık gönderdiği için onları görürüz.
- Işık Kaynağı Olmayan Cisimler: Bir cismin kendi ışığı yoksa (masa, sandalye, ağaç vb.), onu görebilmek için mutlaka bir ışık kaynağından çıkan ışığın o cisme çarpıp gözümüze yansıması gerekir.
- Örnek: Ay, Dünya’nın doğal ışık kaynağı değildir. Ancak Güneş’ten aldığı ışığı yüzeyinden yansıttığı için geceleri parlak görünür. Bu sayede biz Ay’ı görürüz.
II. Yansıma Çeşitleri
Işığın bir yüzeyden nasıl yansıyacağı, yüzeyin yapısına (pürüzlü veya pürüzsüz olmasına) bağlıdır. İki temel yansıma türü vardır:
1. Düzgün Yansıma
- Yüzey Türü: Işığın çarptığı yüzey pürüzsüz ve parlak ise (ayna gibi).
- Yansıma Şekli: Birbirine paralel olarak gelen ışınlar, yüzeye çarptıktan sonra da birbirine paralel olarak yansır.
- Görüntü: Düzgün yansıma, net ve aynı büyüklükte görüntü oluşmasını sağlar.
- Örnekler:
- Ayna
- Durgun su yüzeyi (Gölde kendimizi net görmemiz)
- Düz cam
- Cilalı metal veya mermer yüzeyler
2. Dağınık Yansıma
- Yüzey Türü: Işığın çarptığı yüzey pürüzlü ve mat ise (duvar, kağıt, kumaş gibi).
- Yansıma Şekli: Birbirine paralel olarak gelen ışınlar, yüzeydeki pürüzler nedeniyle farklı yönlere doğru dağınık olarak yansır. Paralel gelen ışınlar, paralel yansımaz.
- Görüntü: Dağınık yansımada net bir görüntü oluşmaz (aynadaki gibi bir görüntü oluşmaz), ancak cismin kendisini farklı açılardan görmemizi sağlar.
- Örnekler:
- Mat duvar yüzeyi
- Dalgalı su yüzeyi (Görüntü bozulur)
- Buruşuk alüminyum folyo
- Kitap kağıdı, kumaş yüzeyler
Unutmayın: Hem düzgün hem de dağınık yansıma olayları, her zaman aşağıda açıklanan Yansıma Kanunlarına uyarak gerçekleşir.
III. Yansıma Kanunları
Yansıma, rastgele bir olay değildir; belirli kurallara göre gerçekleşir. Bu kurallara Yansıma Kanunları denir.
Temel Tanımlar
| Terim | Açıklama |
| Gelen Işın | Yüzeye doğru gelen ışık ışını. |
| Yansıyan Işın | Yüzeye çarpıp geri dönen ışık ışını. |
| Normal (N) | Yüzeye, ışığın çarptığı noktadan çizilen yüzeye dik (90°) hayali kesikli çizgi. Yansıma açılarını ölçmek için kullanılır. |
| Gelme Açısı | Gelen ışın ile Normal arasındaki açı. |
| Yansıma Açısı | Yansıyan ışın ile Normal arasındaki açı. |
Yansıma Kanunları
- Gelen ışın, yansıyan ışın ve normal aynı düzlemdedir. (Hepsi aynı yüzey üzerinde bulunur.)
- Gelme açısı, yansıma açısına her zaman eşittir. Bu, yansıma olayının en önemli kuralıdır:
- Normal üzerinden (yüzeye dik olarak) gelen ışın, geldiği yoldan geri yansır. Bu durumda gelme açısı ve yansıma açısı olur.
Önemli Not: Işık bir yüzeyden yansıdığında, hızında ve renginde hiçbir değişiklik olmaz. Sadece yönü değişir.