8. Sınıf LGS Türkçe: Fiilimsi

Fiilimsi, fiil kök veya gövdelerine getirilen eklerle oluşturulan ve fiil özelliklerini taşıdığı hâlde cümlede isim, sıfat veya zarf gibi görevlerde kullanılan kelimelerdir.

https://www.youtube.com/watch?v=3JxiWkRmlnE

Fiilimsi türleri şunlardır:

  • İsim-fiil (mastar): Fiil kök veya gövdelerine “-ma, -ma, -ış, -mak, -iş, -ış” ekleri getirilerek yapılırlar. İsim-fiiller, cümlede isim görevinde kullanılırlar.

Örnekler:

  • Okumak (isim-fiil)
  • Gelmek (isim-fiil)
  • Gitmiş (isim-fiil)
  • Uykucu (isim-fiil)
  • Soğumuş (isim-fiil)
  • Sıfat-fiil (ortaç): Fiil kök veya gövdelerine “-an, -ası, -maz, -ar, -dik, -ecek, -miş” ekleri getirilerek yapılırlar. Sıfat-fiiller, cümlede sıfat görevinde kullanılırlar.

Örnekler:

  • Yanan (sıfat-fiil)
  • Okuyan (sıfat-fiil)
  • Görülmeyen (sıfat-fiil)
  • Yazılan (sıfat-fiil)
  • Gelecek (sıfat-fiil)
  • Geçmiş (sıfat-fiil)
  • Zarf-fiil (ulaç): Fiil kök veya gövdelerine “-arak, -erek, -ince, -ken, -madan, -meden, -alı, -eli, -ken, -cesine, -cesine, -dıkça, -dıkça” ekleri getirilerek yapılırlar. Zarf-fiiller, cümlede zarf görevinde kullanılırlar.

Örnekler:

  • Yavaş yavaş (zarf-fiil)
  • Gülerek (zarf-fiil)
  • Oturunca (zarf-fiil)
  • Yürürken (zarf-fiil)
  • Gitmeden (zarf-fiil)
  • Yemeden (zarf-fiil)
  • Alınca (zarf-fiil)
  • Elini tutarak (zarf-fiil)
  • Gülünce (zarf-fiil)
  • Yavaş yavaş (zarf-fiil)

Fiilimsiler, cümlede yüklem yardımcısı olarak da kullanılabilirler.

Örnekler:

  • Yarın gideceğim. (Fiilimsi yüklem yardımcısı)
  • Bunu yapabileceğime inanıyorum. (Fiilimsi yüklem yardımcısı)
  • Bilmem, gidebilir miyim? (Fiilimsi yüklem yardımcısı)

Fiilimsiler, cümlede yan cümle kuran unsur olarak da kullanılabilirler.

Örnekler:

  • Seni sevdiğimi biliyorsun. (Seni sevdiğimi – isim-fiil yan cümle)
  • Arkadaşımla birlikte gideceğim. (Arkadaşımla birlikte – sıfat-fiil yan cümle)
  • Yarına kadar hazır olurum. (Yarına kadar – zarf-fiil yan cümle)

Fiilimsiler, cümlede isim, sıfat ve zarf görevinde kullanıldıkları için cümlede farklı anlamlar katarlar.

Örneğin, “Yazan” sözcüğü cümlede isim-fiil olarak kullanılıyorsa “Yazar” anlamına gelir. Sıfat-fiil olarak kullanılıyorsa “Yazmakta olan” anlamına gelir. Zarf-fiil olarak kullanılıyorsa “Yazdığı sırada” anlamına gelir.

Fiilimsiler, Türkçenin önemli yapı taşlarından biridir. Cümleleri daha zengin ve anlamlı hale getirmek için kullanılırlar.