İlk Çağ’da Anadolu ve Mezopotamya’da birçok uygarlık kurulmuştur. Bu uygarlıklar, bilim, sanat, ticaret ve yönetim alanlarında önemli gelişmeler sağlamıştır. Şimdi bu uygarlıkları tek tek inceleyelim.
Fen liseleri taban puanları ve yüzdelik dilimleri için sayfamızı takip ediniz.
Anadolu Uygarlıkları
- Hititler
- Başkent: Hattuşaş (Çorum)
- Yönetim:
- Devleti krallar yönetirdi.
- Kraliçeye “Tavananna” denirdi ve kraldan sonra en yetkili kişiydi.
- Pankuş Meclisi, yönetim işlerinde krala yardımcı olurdu.
- Tarih Yazıcılığı:
- Krallar, yaptıkları işleri “Anal” adı verilen yıllıklara yazdılar. (Tarih yazıcılığını başlattılar.)
- Önemli Olay:
- Mısırlılarla Kadeş Antlaşması’nı imzaladılar (Tarihteki ilk yazılı antlaşma).
- Frigler
- Başkent: Gordion (Ankara-Polatlı)
- Ekonomi:
- Tarıma çok önem verdiler, tarımı koruyan sert kanunlar yaptılar.
- Sanat ve İnanç:
- Kibele, en önemli tanrıçalarıydı (Bereket tanrıçası).
- Fibula (çengelli iğne) ve Tapates (halı-kilim) yaptılar.
- Krallarını Tümülüs adı verilen yığma mezarlara gömdüler.
- Lidyalılar
- Başkent: Sardes (Manisa)
- Ekonomi:
- Parayı icat ettiler (Takas sistemini bitirdiler).
- Kral Yolu’nu yaparak ticareti geliştirdiler.
- Askeri:
- Orduları paralı askerlerden oluştuğu için kısa sürede yıkıldılar.
- İyonlar
- Yönetim: Şehir devletleri halinde yaşadılar (Efes, Milet, Foça).
- Bilim ve Sanat:
- Özgür düşünceye önem verdiler, birçok bilim insanı yetişti.
- Fenike alfabesini kullandılar.
- Deniz ticaretiyle zenginleştiler.
- Urartular
- Başkent: Tuşpa (Van)
- Mimari ve Tarım:
- Sulama kanalları yaparak tarımı geliştirdiler.
- Maden işçiliğinde ileriydiler.
- İnanç:
- Ölümden sonraki hayata inandıkları için mezarlarına eşyalar koydular.
Mezopotamya Uygarlıkları
- Sümerler
- Yönetim: Site adı verilen şehir devletleri kurdular (Ur, Uruk, Lagaş).
- Bilim ve Teknoloji:
- Yazıyı icat ettiler (Çivi yazısı).
- Tekerleği buldular.
- Ziggurat adlı tapınaklar yaptılar.
- İlk yazılı kanunlar olan Urugakina Kanunları’nı hazırladılar.
- Gılgamış Destanı en önemli edebi eserleridir.
- Babiller
- Yönetim:
- Kral Hammurabi, ilk anayasa niteliğindeki Hammurabi Kanunları’nı yaptı.
- Mimari:
- Babil Kulesi ve Asma Bahçeleri (Dünyanın 7 Harikası’ndan biri) yapıldı.
- Bilim:
- Astronomiyle ilgilendiler, güneş saatini buldular.
- Asurlular
- Başkent: Ninova
- Ticaret ve Kültür:
- Kara ticaretiyle uğraştılar.
- İlk kütüphaneyi Ninova’da kurdular.
- Yazıyı Anadolu’ya taşıdılar.
Sonuç
Bu uygarlıklar, günümüz medeniyetinin temelini atmıştır. Yazı, para, hukuk, bilim ve sanat alanındaki buluşlarıyla tarihte önemli bir yer edinmişlerdir.
Özet Tablo:
| Uygarlık | Başkent | Önemli Özellikler |
| Hititler | Hattuşaş | Kadeş Antlaşması, Anal Yıllıkları |
| Frigler | Gordion | Tarım, Kibele, Tümülüs |
| Lidyalılar | Sardes | Parayı icat ettiler, Kral Yolu |
| İyonlar | Şehir Devletleri | Bilim, özgür düşünce |
| Urartular | Tuşpa | Sulama kanalları, maden işçiliği |
| Sümerler | Ur, Uruk | Yazı, tekerlek, ziggurat |
| Babiller | Babil | Hammurabi Kanunları, Asma Bahçeler |
| Asurlular | Ninova | İlk kütüphane, kara ticareti |
Bu bilgileri öğrenerek tarihin ilk medeniyetlerini tanımış olduk!
