Işığın Yansıması
Işığın bir yüzeye çarparak geldiği ortama geri dönmesine yansıma denir. Görme olayının gerçekleşmesi için ışığın cisimlere çarpıp gözümüze yansıması şarttır.
Yansıma Kanunları
Işığın düzgün ve pürüzsüz yüzeylerde nasıl yansıyacağını belirleyen kurallara yansıma kanunları denir. Bu kanunları anlamak için bazı temel kavramları bilmemiz gerekir:
- Gelen Işın: Işık kaynağından çıkıp yüzeye çarpan ışın.
- Yansıyan Işın: Yüzeye çarptıktan sonra yön değiştirip geri dönen ışın.
- Yüzey Normali (N): Işığın yüzeye çarptığı noktadan, yüzeye dik ($90^\circ$) olarak çizilen hayali çizgi.
- Gelme Açısı: Gelen ışın ile normal arasındaki açı.
- Yansıma Açısı: Yansıyan ışın ile normal arasındaki açı.
Yansıma Kanunları Şunlardır:
- Gelen ışın, yansıyan ışın ve normal aynı düzlemdedir.
- Gelme açısı, yansıma açısına her zaman eşittir.
- Yüzeye dik (90 derece) gelen bir ışın, kendi üzerinden geri yansır (Bu durumda gelme ve yansıma açısı 0 derece olur).
Yansıma Çeşitleri
Işığın çarptığı yüzeyin özelliğine göre yansıma ikiye ayrılır:
A) Düzgün Yansıma
- Yüzey: Düzgün, pürüzsüz ve parlak yüzeylerde görülür (Ayna, durgun su, alüminyum folyo).
- Özellik: Birbirine paralel gelen ışınlar, yüzeye çarptıktan sonra yine birbirine paralel olarak yansır.
- Görüntü: Bu yansıma türünde net bir görüntü oluşur.
B) Dağınık Yansıma
- Yüzey: Pürüzlü ve mat yüzeylerde görülür (Saman kağıdı, dalgalı su, duvar, buruşturulmuş folyo).
- Özellik: Birbirine paralel gelen ışınlar, pürüzlü yüzeye çarptıktan sonra farklı yönlere dağılarak yansır.
- Görüntü: Net bir görüntü oluşmaz, ancak cismin görülmesini sağlar.
Dikkat: Dağınık yansımada da yansıma kanunları geçerlidir! Her bir ışın çarptığı noktadaki yüzey normaline göre gelme açısına eşit açıyla yansır; sadece yüzey eğri büğrü olduğu için ışınlar farklı yönlere gider.
Özetle Unutma!
- Yansıma olması için ışığın çarptığı yüzeyden geri dönmesi gerekir.
- Gelme açısını bulurken aynayla yapılan açıyı değil, normalle yapılan açıyı almalısın.
- Cisimleri görebilmemizin temel sebebi dağınık yansımadır. Aynada kendimizi görmemizin sebebi ise düzgün yansımadır.
Peki, bir ışın aynaya 30derecelik açıyla çarpıyorsa (ayna ile ışın arası), sence yansıma açısı kaç derecedir? (İpucu: Önce normali çizip gelme açısını bulmalısın!)
Işığın Yansıması ve Aynalar 6. Sınıf Fen Bilimleri