Bir yıldızın, özellikle de Güneş’in etrafında dönen büyük gök cisimlerine gezegen denir. Gezegenler, kendi başlarına ısı ve ışık yaymazlar. Onları görmemizin sebebi, Güneş’ten aldıkları ışığı yansıtmalarıdır.
Gezegenlerin Temel Özellikleri
- Güneş Sistemi‘nde 8 gezegen bulunur.
- Gezegenler, kendi eksenleri etrafında dönme ve Güneş’in etrafında dolanma hareketi yaparlar.
- Venüs ve Uranüs dışındaki tüm gezegenler, kendi ekseni etrafında saat yönünün tersine (batıdan doğuya) döner. Venüs ve Uranüs ise saat yönünde (doğudan batıya) döner.
- Gezegenlerin Güneş’in etrafındaki yörüngeleri elips şeklindedir.
- Güneş’in kütle çekim kuvveti, gezegenleri yörüngelerinde tutar.
- Güneş’e daha yakın olan gezegenler daha hızlı, uzak olanlar ise daha yavaş dönerler.
- Gezegenler, hem kendi eksenleri hem de Güneş etrafında dönerken, aslında Samanyolu Galaksisi içinde de hareket ederler.
Bir Gök Cismine “Gezegen” Demek İçin Gerekenler
Uluslararası Astronomi Birliği’nin belirlediği 3 ana koşul vardır:
- Güneş’in etrafında dolanıyor olmalı.
- Küresel bir şekle sahip olmalı.
- Kendi yörüngesini temizlemiş olmalı. Yani, yörüngesindeki diğer küçük gök cisimlerini ya içine çekmeli ya da fırlatıp atmış olmalı. (Plüton, bu son koşulu sağlamadığı için “cüce gezegen” olarak sınıflandırılmıştır.)
Gezegenlerin Sıralaması ve Ezberleme Yolları
Güneş’e Olan Uzaklıklarına Göre Sıralaması (En yakından en uzağa)
Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün
Akılda Kalıcı İpucu: “Meraklı Vedat Dünkü Maçta Jaleye Sordu Umut Nasıldı?”
Büyüklüklerine Göre Sıralaması (En büyükten en küçüğe)
Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün, Dünya, Venüs, Mars, Merkür
Kolay Ezberleme Yolu: Önce dış gezegenleri sırasıyla sayın (Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün). Sonra geriye kalanları sıralayın: Bizim gezegenimiz Dünya, onun ikizi sayılan Venüs, sonra Mars ve son olarak en küçük gezegen olan Merkür.
