Fiiller (eylemler), bir işi, bir oluşu veya bir durumu anlatan kelimelerdir. Fiillerin zamanını belirtmek için çekimlenirler. Türkçede fiillerde üç temel zaman bulunur: geçmiş zaman, şimdiki zaman ve gelecek zaman. Şimdi bu zamanları detaylıca inceleyelim.
Fen liseleri taban puanları ve yüzdelik dilimleri için sayfamızı takip ediniz.
- Geçmiş Zaman
Geçmiş zaman, eylemin daha önce yapıldığını ifade eder. İkiye ayrılır:
- a) -di’li Geçmiş Zaman (Bilinen Geçmiş Zaman)
Eylemin kesin olarak gerçekleştiği bilinen zamandır. Fiil köküne -dı, -di, -du, -dü ekleri getirilerek yapılır.
Örnekler:
- Geldi (Gel-di)
- Yazdı (Yaz-dı)
- Gördü (Gör-dü)
- Koştu (Koş-tu)
Kişilere Göre Çekim:
| Kişi | Fiil (Okumak) |
| Ben | Okudum |
| Sen | Okudun |
| O | Okudu |
| Biz | Okuduk |
| Siz | Okudunuz |
| Onlar | Okudular |
- b) -miş’li Geçmiş Zaman (Öğrenilen Geçmiş Zaman)
Eylemin başkasından duyularak öğrenildiği zamandır. Fiil köküne -mış, -miş, -muş, -müş ekleri getirilir.
Örnekler:
- Gelmiş (Gel-miş)
- Yazmış (Yaz-mış)
- Görmüş (Gör-müş)
- Koşmuş (Koş-muş)
Kişilere Göre Çekim:
| Kişi | Fiil (Okumak) |
| Ben | Okumuşum |
| Sen | Okumuşsun |
| O | Okumuş |
| Biz | Okumuşuz |
| Siz | Okumuşsunuz |
| Onlar | Okumuşlar |
- Şimdiki Zaman
Eylemin şu anda yapıldığını ifade eder. Fiil köküne -yor eki getirilir.
Örnekler:
- Okuyor (Oku-yor)
- Geliyor (Gel-iyor)
- Yazıyor (Yaz-ıyor)
- Görüyor (Gör-üyor)
Kişilere Göre Çekim:
| Kişi | Fiil (Yazmak) |
| Ben | Yazıyorum |
| Sen | Yazıyorsun |
| O | Yazıyor |
| Biz | Yazıyoruz |
| Siz | Yazıyorsunuz |
| Onlar | Yazıyorlar |
- Gelecek Zaman
Eylemin gelecekte yapılacağını ifade eder. Fiil köküne -ecek, -acak ekleri getirilir.
Örnekler:
- Okuyacak (Oku-yacak)
- Gelecek (Gel-ecek)
- Yazacak (Yaz-acak)
- Görecek (Gör-ecek)
Kişilere Göre Çekim:
| Kişi | Fiil (Gelmek) |
| Ben | Geleceğim |
| Sen | Geleceksin |
| O | Gelecek |
| Biz | Geleceğiz |
| Siz | Geleceksiniz |
| Onlar | Gelecekler |
Özet Tablo
| Zaman | Ekler | Örnekler |
| -di’li Geçmiş | -dı, -di, -du, -dü | Geldi, yazdı |
| -miş’li Geçmiş | -mış, -miş, -muş, -müş | Gelmiş, yazmış |
| Şimdiki Zaman | -yor | Geliyor, yazıyor |
| Gelecek Zaman | -ecek, -acak | Gelecek, yazacak |
Sonuç
Fiillerde zaman, eylemin ne zaman yapıldığını belirtir. Geçmiş, şimdiki ve gelecek zaman olmak üzere üç ana zaman vardır. Bu zamanları doğru kullanarak cümlelerimizi daha anlamlı hale getirebiliriz.
Alıştırma Yapalım!
Aşağıdaki fiilleri istenilen zamanlara göre çekimleyin:
- Koşmak (Şimdiki zaman, “O”) → ?
- Yüzmek (Gelecek zaman, “Biz”) → ?
- Gülmek (-miş’li geçmiş, “Onlar”) → ?
Cevaplar:
- Koşuyor
- Yüzeceğiz
- Gülmüşler
Bu konuyu iyice öğrenmek için bol bol örnek yapmayı unutmayın!