Sabit Süratli Hareket
Bir hareketlinin aldığı yolun, bu yolu almak için geçen süreye oranına sürat denir. Eğer bir hareketli eşit zaman aralıklarında eşit yollar alıyorsa, bu harekete sabit süratli hareket denir.
Sürat Formülü ve Birimleri
Sürati hesaplamak için gidilen toplam yolu, geçen toplam zamana böleriz.
Formül:
Sürat = Alınan Yol/Geçen Zaman
Alınan Yol: Birimi metre (m) veya kilometre (km) olabilir.
- Geçen Zaman: Birimi saniye (s) veya saat (h) olabilir.
- Sürat Birimi: Genellikle m/s (metre/saniye) veya km/h (kilometre/saat) kullanılır.
İpucu (Sürat Üçgeni):
Üçgenin üstüne Yol (Y), altına ise Sürat (S) ve Zaman (Z) yazarak formülleri kolayca bulabilirsin:
- Yol = Sürat x Zaman
- Zaman = Yol / Sürat
- Sürat = Yol / Zaman
Sabit Süratli Hareketin Grafikleri
Hareketli her saniye aynı mesafeyi gidiyorsa iki çeşit grafik karşımıza çıkar:
A) Yol-Zaman Grafiği
- Sabit süratli bir hareketlinin yolu zamanla düzenli olarak artar.
- Grafik çizgisi, orijinden (sıfır noktasından) başlayan yukarı doğru eğimli, düz bir çizgidir.
- Çizgi ne kadar dikse, sürat o kadar fazladır.
B) Sürat-Zaman Grafiği
- Hareketli hep aynı süratle gittiği için sürat değeri zamanla değişmez.
- Grafik çizgisi, zaman eksenine paralel, düz bir çizgidir.
Önemli Bilgiler ve Karşılaştırmalar
- Sürat vs. Hız: 6. sınıfta temel olarak “sürat” kavramına odaklanırız. Sürat, yön belirtmeksizin birim zamandaki yer değiştirmedir.
- Birim Dönüştürme: * 1 km = 1000 m
- 1 saat = 60 dakika = 3600 saniye
Örnek Problem
Bir araç 300 kilometrelik yolu sabit süratle 3 saatte almaktadır. Bu aracın sürati kaç km/h’dir?
Çözüm:
- Yol = 300 km
- Zaman = 3 h
- Sürat = Yol / Zaman = 300 / 3 = 100 km/h
Özet İpuçları
- Hareketlinin sürati değişmiyorsa eşit zamanlarda eşit yollar alır.
- Yol-Zaman grafiği eğimli, Sürat-Zaman grafiği ise yatay (düz) çizilir.
- Hareketli duruyorsa sürati 0 (sıfır)‘dır ve Yol-Zaman grafiği yatay çizilir.