Maddeyi oluşturan tanecikler sürekli hareket halindedir. Katı maddelerin tanecikleri yavaş, sıvı maddelerin orta, gaz maddelerin ise en hızlı hareket eder. Bir madde ısı aldığında taneciklerinin hareketi artarken, ısı verdiğinde taneciklerinin hareketi azalır. Isı alma ve ısı verme sırasında taneciklerin kendisi değişmez, sadece aralarındaki boşluk ve hareket enerjileri değişir.
Madde ve Isı
Fen liseleri taban puanları ve yüzdelik dilimleri için sayfamızı takip ediniz.
Isı Nedir?
Isı, sıcak olan maddeden soğuk olan maddeye aktarılan enerjiye denir. Isı akışı her zaman sıcaktan soğuğa doğru gerçekleşir.
Isı akışı sırasında hızlı hareket eden tanecikler yavaş olanlarla çarpışır. Bu çarpışmalar sonucunda hızlı tanecikler yavaşlar, yavaş tanecikler ise hızlanır. Bu enerji alışverişi, taneciklerin hızları eşitleninceye kadar devam eder. Isı akışı, aslında ısı iletimi olayıdır.
Not: Sıcak bir maddenin verdiği ısı ile soğuk bir maddenin aldığı ısı miktarı birbirine eşittir.
Isı alan maddenin tanecik hareketinin arttığını gösteren örnekler:
- Kalorifer peteği üzerindeki perdenin hareket etmesi.
- Suya atılan pamuk parçalarının ısındıkça daha hızlı hareket etmesi.
- Isıtıcı üzerindeki havanın dalgalanması.
Isı İletkenliği
Maddelerin sıcaktan soğuğa doğru ısıyı geçirme özelliğine ısı iletkenliği denir. Isı alışverişini kolaylaştıran maddelere ısı iletkeni, ısı alışverişini zorlaştıran (iletmeyen) maddelere ise ısı yalıtkanı denir.
Isı İletkeni:
Isıyı iyi ileten maddelerdir. Metaller genellikle iyi birer ısı iletkenidir.
Isı Yalıtkanı:
Isıyı kötü ileten veya hiç iletmeyen maddelerdir. Isı yalıtkanı olan maddelerin tanecikleri arasındaki boşluk genellikle fazladır. Tamamen ısı yalıtkanı olan bir madde yoktur.
Not: Genel olarak elektriği iyi ileten maddeler ısıyı da iyi iletir. Metallerin ısı ve elektrik iletkenlikleri benzer özellik gösterir. Ancak elmas, iyi bir ısı iletkeni olmasına rağmen elektrik iletkeni değildir.
Maddelerin Isı Yalıtım Özelliklerinin Karşılaştırılması (En İyi Yalıtkandan En Kötü Yalıtkana):
Boşluk > Strafor köpük > Hava > Yün > Ahşap > Kiremit > Su > Beton > Cam
Binalarda Isı Yalıtımı
Binalarda ısı yalıtımı, dış cephe duvarlarında, pencere camlarında, tavan ve zemin kısımlarında yapılır. Yalıtım sayesinde kışın üşümekten, yazın ise aşırı sıcaktan korunuruz. Binalarda yalıtım için plastik köpük (strafor), ahşap, taş yünü, katran, cam yünü ve silikon yünü gibi çeşitli malzemeler kullanılır.
- Taş Yünü: Yanmaz, iç ve dış duvarlarda kullanılır, uzun ömürlüdür.
- Strafor Köpük: Kolay yanar, iç ve dış duvarda kullanılır, uzun ömürlüdür.
- Cam Yünü: Zor yanar, sıcak su borularında ve iç/dış kaplamalarda kullanılır, uzun ömürlüdür.
- Silikon Yünü: Zor yanar, dış duvarda kullanılır, uzun ömürlüdür.
- Ahşap: Kolay yanar, iç duvarlarda kullanılır, kısa ömürlüdür.
- Asbest: Yanmaz, iç duvarlarda ve döşemelerde kullanılır, uzun ömürlüdür.
- Katran: Yanar, tavanlarda kullanılır, kısa ömürlüdür.
Not: Strafor köpük, yangına karşı dayanıklı olmadığı için günümüzde gaz beton ve cam yünü gibi malzemeler daha çok tercih edilmektedir.
Isı Yalıtım Malzemelerinin Sahip Olması Gereken Özellikler:
- Ekonomik olmalıdır.
- Yanmaya karşı dayanıklı olmalıdır.
- Zamanla yapısında bozulma olmamalıdır.
- Mikroorganizma ve böceklerin çoğalmasına izin vermemelidir.
- İnsan sağlığına ve doğaya zarar vermemelidir.
- Çevre şartlarından olumsuz etkilenmemelidir.
- Kullanımı kolay olmalıdır.
Binalarda Isı Yalıtımının Önemi
- Ekonomiye Katkı: Aile ve ülke ekonomisine enerji tasarrufu sağlayarak katkıda bulunur.
- Doğal Kaynakların Korunması: Fosil yakıt kullanımını azaltarak doğal kaynakların tükenme hızını yavaşlatır.
- İnsan Sağlığı: Sağlıklı bir yaşam alanı sunar ve hastalıklara karşı koruyucu etki yapar.
- Konfor: Evlerin yazın serin, kışın ise sıcak kalmasını sağlar.
- Çevre Kirliliği Azalır: Fosil yakıt tüketiminin azalmasıyla çevre kirliliği ve buna bağlı hastalıklar azalır.
- Yapı Sağlığı: Bina içerisinde terleme, küflenme ve boya kabarmaları gibi sorunları önler.
- Binanın Ömrü: Binanın ömrünü uzatır.