Göz
Gözü Koruyan Yapılar
Gözlerimiz, hassas yapıları nedeniyle çeşitli doğal koruyucularla donatılmıştır:
- Kaşlar: Alnımızdan gelen terin göze akmasını engeller.
- Göz Kapakları: Gözü dış etkenlerden korur, aynı zamanda gözün nemli kalmasını sağlar ve gözyaşını dağıtır.
- Kirpikler: Göze gelen toz, kir gibi yabancı maddelerin girmesini engeller.
- Gözyaşı Bezleri: Gözyaşı salgılayarak gözün nemli kalmasını ve temizlenmesini sağlar. Gözyaşı aynı zamanda mikrop öldürücü maddeler içerir.
Gözün Yapısı
Göz, dıştan içe doğru sert tabaka, damar tabaka ve ağ tabaka (retina) olmak üzere üç ana tabakadan oluşur.
-
Sert Tabaka (Göz Akı)
Gözün en dışında bulunan beyaz renkli tabakadır. Gözü dış etkenlere karşı korur ve göz yuvarlağına dayanıklılık kazandırır. Sert tabaka, göz yuvarlağının ön kısmında incelerek saydam bir yapı kazanır. Işığın ilk defa kırıldığı bu saydam tabakaya kornea denir. Kornea, gelen ışığı göz bebeğine doğru yönlendirir. Sert tabakada kan damarları bulunmaz.
-
Damar Tabaka
Kan damarları açısından zengin olan bu tabaka, gözü besler. Damar tabaka, gözün ön kısmında farklılaşarak iris, göz bebeği ve göz merceğini oluşturur.
- İris: Gözün renkli kısmıdır. Göz bebeğinin büyüklüğünü ayarlayarak göze giren ışık miktarını kontrol eder.
- Göz Bebeği: İrisin ortasındaki boşluktur. Işık fazla geldiğinde küçülür, az geldiğinde büyür.
- Göz Merceği: İrisin arkasında bulunur. İnce kenarlı bir mercek gibi işlev görür. Gelen ışığı kırarak ağ tabaka üzerinde ters bir görüntü oluşmasını sağlar.
- Göz Uyumu: Net bir görüntü elde edebilmek için göz merceğinin otomatik olarak incelip kalınlaşmasına denir.
- Camsı Cisim: Göz merceği ile ağ tabaka arasını dolduran saydam bir sıvıdır. Gözün şeklini korumasına ve göz merceğinin yerinde kalmasına yardımcı olur.
-
Ağ Tabaka (Retina)
Gözün en iç tabakasıdır ve ışığa duyarlı almaçlar (reseptörler) içerir. Oluşan görüntü bu almaçlar tarafından algılanır ve sinir hücreleri aracılığıyla beyne iletilir.
- Sarı Leke (Benek): Görüntünün en net şekilde oluştuğu yerdir. Işığa duyarlı almaçların en yoğun olduğu bölgedir.
- Kör Nokta: Görme sinirlerinin gözden çıktığı yerdir. Bu bölgede ışığa duyarlı almaç bulunmadığı için görüntü oluşmaz.
Nasıl Görürüz?
Görme olayı dört temel aşamada gerçekleşir:
- Cisimlerden yansıyan ışık ışınları önce saydam tabakaya (kornea) gelir ve burada kırılır. Kırılan ışınlar ardından göz bebeğine ulaşır.
- Göz bebeğinden gelen ışınlar, göz merceğinde tekrar kırılarak ağ tabaka (retina) üzerine düşer.
- Ağ tabakadaki sarı leke üzerinde cismin ters bir görüntüsü oluşur. Bu görüntü, ışığa duyarlı duyu almaçları tarafından algılanır.
- Algılanan görüntü, görme sinirleri vasıtasıyla beyindeki görme merkezine iletilir. Beyindeki görme merkezi, bu ters görüntüyü düz olarak algılar ve böylece görme gerçekleşir.
Görme Yolu: Cisimden gelen ışın → Saydam Tabaka → Göz Bebeği → Göz Merceği → Sarı Leke → Görme Sinirleri → Beyin
Göz Kusurları ve Tedavi Yolları
Göz kusurları doğuştan veya sonradan ortaya çıkabilir.
Doğuştan Olan Göz Kusurları:
- Renk Körlüğü (Daltonizm): Genellikle kırmızı ve yeşil renklerin birbirinden ayırt edilemediği kalıtsal bir göz kusurudur. Tedavisi yoktur.
- Şaşılık: Göz kaslarının uyumsuz çalışması sonucu gözlerin aynı noktaya odaklanamamasıdır. Genellikle gözlük veya ameliyatla düzeltilir.
Sonradan Ortaya Çıkan Göz Kusurları
- Miyopluk (Uzağı Net Görememe): Yakını net görürken, uzağı iyi görememe durumudur. Görüntü sarı lekenin önünde oluşur. Kalın kenarlı merceklerle düzeltilir.
- Hipermetropluk (Yakını Net Görememe): Uzağı net görürken, yakını iyi görememe durumudur. Görüntü sarı lekenin arkasında oluşur. İnce kenarlı merceklerle düzeltilir.
- Astigmatizm: Göz merceği yüzeyinin pürüzlenmesi veya korneanın kavislenmesi sonucunda oluşur. Cisimler bulanık veya şekli bozuk görünür. Silindirik merceklerle düzeltilir.
- Katarakt: Göz merceğinin saydamlığını kaybetmesiyle oluşur, bu da görüntünün net olmamasına neden olur. Genellikle ameliyatla düzeltilir.
- Presbiyopi (Yaşlılık Yakın Görememezliği): Göz merceğinin yaşla birlikte sertleşerek esnekliğini kaybetmesi sonucu yaşlılarda yakını görememe hastalığıdır. İnce kenarlı merceklerle düzeltilir.
Teknolojik Gelişmeler ve Görme Engelliler İçin Notlar:
- Gözlük ve kontak lensler, göz kusurlarının tedavisinde yaygın olarak kullanılan teknolojik araçlardır.
- Kornea nakli: Korneadaki saydamlığın bozulduğu veya bu tabakanın şeklinin değiştiği durumlarda, bozuk kornea sağlam bir kornea ile değiştirilir.
- Braille (Breyıl) alfabesi: Görme engelliler, yazıları okumak için Braille alfabesini kullanırlar. Bu alfabede harfler kabartma noktalardan oluşmaktadır.
Fen liseleri taban puanları ve yüzdelik dilimleri için sayfamızı takip ediniz.
Göz Sağlığı
Göz sağlığını korumak için aşağıdaki önlemlere dikkat etmek önemlidir:
- Gözlerimizi temiz tutmalı ve kirli ellerle gözümüze dokunmamalıyız.
- Yüzümüzü temiz su ile yıkamalıyız ve kirli sularda yüzmekten kaçınmalıyız. Bu, trahom gibi körlüğe yol açabilen hastalıkların önlenmesine yardımcı olacaktır.
- Başkalarına ait havlu ve gözlükleri kullanmamalıyız.
- Televizyon ve bilgisayarı uzun süre ve yakından izlememeliyiz.
- Okuma sırasında gözlerimiz ile kitap arasındaki uzaklığın yaklaşık 35 cm olmasına dikkat etmeliyiz.
- Gözlerimizi aşırı ışıktan korumalıyız.
- Gözlerimizin görme yeteneğini artırmak için A vitamini içeren besinler (havuç, ıspanak vb.) tüketmeliyiz.