Elektroskop
Elektroskop, bir cismin yüklü olup olmadığını ve yüklüyse hangi tür elektrikle yüklü olduğunu anlamamıza yarayan araçtır.
Bir elektroskop; iletken bir topuz, iletken metal ve iletken yapraklardan oluşur.
Bazı elektroskop yaprakları, hava akımından etkilenmemesi için cam bir kap içine yerleştirilmiştir. Bazıları ise açıkta olabilir.
- Elektroskopun yaprakları kapalıysa, elektroskop nötr yani yüksüzdür.
- Elektroskop elektrikle yüklendiğinde yapraklar açılır.
- Yapraklardaki yükler aynı cins olduğu için yapraklar birbirini iter ve açılır.
- Elektroskop ne kadar çok yüklüyse, yapraklar o kadar çok açılır.
Elektroskobun Çalışması
I- Etki (Tesir) ile Elektriklenme
- Yüklü bir cisim, nötr bir cisme (elektroskopa) yaklaştırılırsa elektroskopun yaprakları açılır.
- Elektroskopla aynı cins yükle yüklü cisim elektroskoba yaklaştırılırsa yapraklar biraz daha açılır.
- Elektroskopla zıt cins yükle yüklü cisim elektroskoba yaklaştırılırsa yapraklar biraz kapanır.
Not: Yüklü bir elektroskoba yüklü bir cisim yaklaştırıldığında yapraklar tamamen kapanmaz.
II- Dokunma (Temas) ile Elektriklenme
- Yüklü bir cisim nötr elektroskopa dokundurulursa elektroskopun yaprakları açılır.
Cisim üzerindeki yüklerin bir kısmı elektroskoba geçer. Cisim ve elektroskop aynı yükle yüklenir ve yapraklar açılır. - Yüklü bir elektroskopa nötr bir cisim dokundurulursa yapraklar biraz kapanır.
Elektroskoptaki yüklerin bir kısmı nötr cisme geçtiği için yapraklar biraz kapanır. - Yüklü bir elektroskoba zıt yüklü cisim dokundurulursa yaprakların durumu yük miktarlarına göre değişir:
- Elektroskobun yükü fazla ise yapraklar biraz kapanır.
- Cismin yükü fazla ise yapraklar önce kapanır sonra açılır.
- Yük miktarları eşitse yapraklar tamamen kapanır.
Yüklü elektroskoba aynı yüklü cisim dokundurulursa yaprakların durumu yük miktarına göre değişir:
- Elektroskobun yükü fazla ise yapraklar biraz kapanır.
- Cismin yükü fazla ise yapraklar biraz daha açılır.
- Yük miktarları eşitse yapraklar değişmez.
Not: Aynı yüklü cisim ve elektroskop birbirine dokundurulduğunda yapraklar tamamen kapanmaz.
Topraklama
Topraklama, elektrik yüklü bir cismin iletken bir tel aracılığıyla toprağa bağlanmasıdır.
- Vücudunda fazla elektrik yükü bulunan kişiler, topraklama sayesinde bu yükten kurtulabilir.
- Yer küre, çok büyük ve nötr bir cisimdir. Yüklü bir cisim yerküre ile temas ettiğinde yük alışverişi olur ve cisim nötr hale gelir.
- Negatif yüklü cisimler fazla elektronlarını toprağa verir.
- Pozitif yüklü cisimler ise topraktan elektron alarak nötr olur.
Topraklamanın Kullanım Alanları
- Yakıt taşıyan tankerlerde, patlamayı önlemek için topraklama yapılır.
- LPG istasyonlarında elektriklenmeden kaynaklanan kıvılcımları önlemek için topraklama uygulanır.
- Yüksek binalarda yıldırımdan korunmak için paratoner kullanılır.
- Cami minarelerinde yıldırımdan korunmak için paratoner takılır.
- Elektronik işlerinde çalışan kişiler, elektrikli araçların zarar görmemesi için bileklerine özel topraklama bilekliği takar.
- Ameliyathanelerde zemin topraklaması yapılır.
- Elektrikli cihazlarda elektrik kaçağından korunmak için topraklı prizler kullanılır.
- Üzerinde elektrik yükü biriken kişiler, elektrik yükünü boşaltmak için çıplak ayakla toprakta yürüyerek topraklama yapabilir.
Fen liseleri taban puanları ve yüzdelik dilimleri için sayfamızı takip ediniz.