DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ
GENEL BİLGİ
- İnsan vücudunda iskelet ve kas sistemleri birlikte çalışarak destek ve hareketi sağlar.
- İskelet sistemi; kemikler, eklemler ve kıkırdaklardan oluşur.
KEMİKLER
Kemik Oluşumu
- Anne karnında kıkırdak dokudan gelişir.
- Kalsiyum birikimiyle sertleşerek kemikleşir.
- Kemikleşme süreci 20’li yaşlara kadar devam eder.
Kemiklerin Görevleri
- Vücuda destek sağlar ve dik durmamızı sağlar.
- Kaslara ve organlara tutunma yüzeyi oluşturur.
- Kan hücreleri üretir (kemik iliğinde).
- Mineral deposu (kalsiyum, fosfor, magnezyum).
- İç organları korur (kafatası → beyin, göğüs kafesi → kalp ve akciğer).
- Kaslarla birlikte hareketi sağlar.
Not:
- Yetişkinlerde 206, bebeklerde 300 kemik bulunur (zamanla bazı kemikler birleşir).
Kemik Çeşitleri
| Tür | Özellikler | Örnekler |
| Uzun Kemik | – Boyu eninden fazladır. – İçinde sarı kemik iliği bulunur. |
Uyluk, kaval, baldır, pazı kemiği |
| Kısa Kemik | – Eni ve boyu birbirine yakındır. | El-ayak bilek kemikleri, omurlar |
| Yassı Kemik | – Yassı şekillidir. – Sarı kemik iliği yoktur. |
Kafatası, kaburga, leğen kemiği |
Not:
- En uzun kemik: Uyluk kemiği (femur).
- En kısa kemik: Kulaktaki üzengi kemiği (stapes).
Röntgen
- Kemik kırıkları ve bazı organların görüntülenmesinde kullanılır.
EKLEMLER
Tanım
- Kemiklerin birleştiği yerlere denir.
- Hareket yeteneklerine göre 3’e ayrılır:
|
Tür |
Özellikler | Örnekler |
| Oynar Eklem | – Tam hareketlidir. – Eklem sıvısı ve kıkırdak bulunur. |
Omuz, diz, dirsek, parmaklar |
| Yarı Oynar Eklem | – Sınırlı hareket eder. – Kıkırdak vardır, eklem sıvısı yoktur. |
Omurga, kaburga eklemleri |
| Oynamaz Eklem | – Hareketsizdir. – Testere dişi gibi sıkı bağlıdır. |
Kafatası, kalça kemikleri |
KIKIRDAK
Özellikleri
- Esnek ve kaygan yapıdadır.
- Kemiklerin aşınmasını önler.
- Kemik uzamasını sağlar (özellikle uzun kemik uçlarında).
- Vücutta Bulunduğu Yerler:
- Burun, kulak, soluk borusu
- Kaburga uçları (nefes alırken esneklik sağlar)
- Eklem yüzeyleri
KASLAR
Genel Özellikler
- Kasılma ve gevşeme yeteneği sayesinde hareketi sağlar.
- 3 çeşit kas bulunur:
|
Tür |
Özellikler | Örnekler |
| Çizgili Kas | – İsteğimizle çalışır. – Hızlı kasılır, çabuk yorulur. – Zıt çiftler halinde çalışır (biri kasılırken diğeri gevşer). |
Kol, bacak kasları |
| Düz Kas | – İsteğimiz dışında çalışır. – Yavaş ve ritmik çalışır, yorulmaz. |
Mide, bağırsak, damar kasları |
| Kalp Kası | – Sadece kalpte bulunur. – Çizgili yapıdadır ama istem dışı çalışır. – Yorulmaz. |
Kalp kası (miyokard) |
Not:
- Kaslar tendonlarla kemiklere bağlanır.
- Kasların kasılması için enerji (ATP) ve oksijen gerekir.
Fen liseleri taban puanları ve yüzdelik dilimleri için sayfamızı takip ediniz.
ÖZET TABLO: DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ
| Bileşen | Yapı | Görev |
| Kemikler | Uzun, kısa, yassı | Destek, koruma, hareket, kan yapımı |
| Eklemler | Oynar, yarı oynar, oynamaz | Kemikleri birleştirir, hareketi sağlar |
| Kıkırdak | Esnek doku | Kemikleri korur, esneklik sağlar |
| Kaslar | Çizgili, düz, kalp kası | Hareket, organ fonksiyonları |