Güneş Sistemi (Fen Bilimleri 2025-2026)

Güneş’in ve onun etrafında belirli yörüngelerde hareket eden gezegenlerin, uyduların, kuyruklu yıldızların ve diğer gök cisimlerinin oluşturduğu topluluğa Güneş Sistemi denir. Güneş sistemindeki tek ısı ve ışık kaynağı Güneş‘tir.

GÜNEŞ’İN ÖZELLİKLERİ

• Dünya’ya en yakın yıldızdır.
• Küre şeklindedir.
• Yaklaşık 4,6 milyar yaşındadır ve 5 milyar yıl sonra söneceği tahmin edilmektedir.
• Dünya için temel ısı ve ışık kaynağıdır.
• Kullandığımız enerjinin kaynağı (fosil yakıtlar, rüzgâr, su döngüsü vb.) Güneş’tir.
• Samanyolu galaksisindeki yaklaşık 200 milyar yıldızdan biridir.
• Güneş ile Dünya arasındaki mesafe: 150 milyon km.
• Güneş ışığı Dünya’ya 8 dakikada ulaşır.
• Dünya’dan bakıldığında küçük görünmesinin nedeni çok uzakta olmasıdır.
• Büyüklük karşılaştırması:
  • Çapı, Dünya’nın çapının 110 katıdır.
  • Hacmi, Dünya’nın hacminin 1.300.000 katıdır.

Fen liseleri taban puanları ve yüzdelik dilimleri için sayfamızı takip ediniz.

GEZEGENLER

Bir yıldızın (Güneş’in) etrafında belirli bir yörüngede dönen, katılaşmış ve kendi ısı/ışığını üretmeyen büyük gök cisimlerine gezegen denir.

GEZEGENLERİN ÖZELLİKLERİ

• Güneş’ten aldıkları ışığı yansıtarak görünür hale gelirler.
• Güneş sisteminde 8 gezegen bulunur.
• Dönüş yönleri:
  • Venüs ve Uranüs saat yönünde (doğudan batıya) döner.
  • Diğer gezegenler saat yönünün tersine (batıdan doğuya) döner.
• İki temel hareketleri vardır:

• 1. Kendi ekseni etrafında dönme,
  2. Güneş etrafında dolanma.
• Güneş’in kütle çekim kuvveti gezegenleri yörüngelerinde tutar.
• Yörüngeler elips şeklindedir ve Güneş’e olan uzaklıkları farklıdır.
• Dönüş hızları: Güneş’e yakın olan gezegenler daha hızlı, uzak olanlar daha yavaş döner.
• En yakın gezegen: Merkür, en uzak gezegen: Neptün.
• Gezegenler, Samanyolu galaksisi etrafında da hareket eder.

GEZEGEN OLMA KOŞULLARI

1. Güneş etrafında dolanmalı,
2. Küresel bir yapıya sahip olmalı,
3. Yörüngesindeki diğer gök cisimlerini “temizlemiş” olmalı.
   • Not: Plüton, 3. kuralı sağlamadığı için cüce gezegen sınıfındadır.

GEZEGENLERİN SIRALAMASI

1. Güneş’e uzaklıklarına göre (yakından uzağa):
   Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün.
   Ezberleme tüyosu: “Meraklı Vedat Dünkü Maçta Jaleye Sordu: Umut Nasıldı?”
2. Büyüklüklerine göre (büyükten küçüğe):
   Jüpiter > Satürn > Uranüs > Neptün > Dünya > Venüs > Mars > Merkür.
   Ezberleme tüyosu: Önce dış gezegenler (Jüpiter’den Neptün’e), sonra Dünya, Venüs, Mars ve en küçük Merkür.