Ders: Fen Bilimleri
Ünite: Vücudumuzdaki Sistemler
Konu: Solunum Sistemi
Kazanım: Solunum sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini açıklar.
SOLUNUM SİSTEMİNİN GÖREVİ
Solunum sistemi, havadaki oksijenin kana geçmesini ve kandaki karbondioksitin dışarı atılmasını sağlar. Bu sayede hücrelerimize enerji üretimi için gerekli oksijen taşınır.
SOLUNUM SİSTEMİ ORGANLARI VE GÖREVLERİ
Solunum sistemi burun, yutak, gırtlak, soluk borusu, bronşlar, bronşçuklar ve akciğerlerden oluşur.
- Burun
- Havayı temizler (kıllar ve mukus tozları tutar).
- Havayı ısıtır ve nemlendirir (kılcal damarlar sayesinde).
- Koku alma görevi vardır.
- Yutak
- Ağız ve burundan gelen hava ile yemek borusunu birleştirir.
- Gırtlak kapağı yutkunurken soluk borusunu kapatarak besinlerin akciğere kaçmasını engeller.
- Gırtlak
- Soluk borusunun başlangıcıdır.
- Ses telleri burada bulunur (ses oluşumunu sağlar).
- Kıkırdaktan yapılmıştır.
- Soluk Borusu
- Kıkırdak halkalardan oluşur (düz olmamasının nedeni sürekli açık kalmasını sağlamaktır).
- İç yüzeyindeki mukus ve titrek tüyler havayı temizler.
- Hava, soluk borusundan bronşlara iletilir.
- Bronşlar ve Bronşçuklar
- Soluk borusu, iki bronşa ayrılır (sağ ve sol akciğere gider).
- Bronşlar, akciğerde bronşçuklara dallanır.
- Akciğerler
- Süngerimsi yapıdadır.
- Sağ akciğer: 3 lob (parça), sol akciğer: 2 lob (kalbin baskısı nedeniyle küçüktür).
- Alveoller: Üzüm salkımı şeklindeki keseciklerdir. Gaz alışverişi burada gerçekleşir.
- Plevra zarı ile kaplıdır (akciğeri korur).
Fen liseleri taban puanları ve yüzdelik dilimleri için sayfamızı takip ediniz.
Diyafram
- Kubbe şeklinde bir kastır.
- Soluk alıp vermede göğüs boşluğunu genişletip daraltır.
SOLUK ALIP VERME MEKANİZMASI
| Soluk Alma | Soluk Verme |
| Diyafram kasılıp düzleşir. | Diyafram gevşeyip kubbeleşir. |
| Kaburga kasları kasılır. | Kaburga kasları gevşer. |
| Göğüs kafesi genişler. | Göğüs kafesi daralır. |
| Akciğerler şişer, içeri temiz hava girer. | Akciğerler söner, dışarı kirli hava çıkar. |
Not:
- Dinlenme halinde dakikada 15-20 kez soluk alıp veririz.
- Egzersiz sırasında bu sayı 60’a çıkabilir.
GAZ ALIŞVERİŞİ (ALVEOLLERDE)
- Alveollerin etrafı kılcal damarlarla çevrilidir.
- Oksijen, alveollerden kana geçer.
- Karbondioksit, kandan alveollere atılır.
ÖNEMLİ UYARI:
- Solunum sisteminde gazların kanda taşınması bu konu kapsamında anlatılmaz.
ETKİNLİK ÖNERİSİ:
- Bir balon ve pet şişe kullanarak akciğer-diyafram modeli yapabilirsiniz!
Kaynak: MEB 6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı