Boşaltım Nedir? Hücrelerimizde gerçekleşen yaşamsal faaliyetler sonucunda atık maddeler oluşur. Ayrıca vücuda fazla alınan ve kullanılmayan artık maddeler de bulunur. Bu maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasına boşaltım denir.
Vücuttaki Atık ve Artık Maddeler:
Artık Maddeler (Fazlalık olanlar): Su, vitaminler (B ve C), mineraller
Atık Maddeler (Zararlı olanlar): Karbondioksit, üre, ürik asit, amonyak, safra
Fen liseleri taban puanları ve yüzdelik dilimleri için sayfamızı takip ediniz.
Boşaltım Sistemi Organları ve Görevleri
Boşaltım sisteminin temel organı böbreklerdir, ancak deri, akciğer ve kalın bağırsak da boşaltıma yardımcı olur.
- Böbrekler
Görevi: Kanı süzerek zararlı maddeleri ve fazla suyu idrar şeklinde atar.
Yapısı:
- Fasulye şeklindedir.
- Bel omurlarının yanında 2 adet bulunur.
- Nefron adı verilen süzme birimlerinden oluşur.
Kanın Böbreklerde Süzülmesi:
- Böbrek atardamarı: Temiz kan (oksijenli) taşır, ancak içinde süzülecek atık maddeler vardır.
- Böbrek toplardamarı: Kirli kan (karbondioksitli) taşır, süzülmüş olduğu için atık maddeler azalmıştır.
- Üreter (İdrar Borusu)
Görevi: Böbreklerde oluşan idrarı idrar kesesine taşır.
- İdrar Kesesi (Mesane)
Görevi: İdrarı depolar.
Özelliği: Esnek yapıdadır, idrar biriktikçe genişler.
- Üretra (İdrar Kanalı)
Görevi: İdrarın vücut dışına atılmasını sağlar.
Boşaltım Nasıl Gerçekleşir?
- Kan, böbrek atardamarı ile böbreklere gelir.
- Nefronlar kanı süzer:
- Yararlı maddeler (glikoz, aminoasitler) kana geri emilir.
- Atık maddeler (üre, ürik asit, fazla su) idrarı oluşturur.
- Temizlenen kan, böbrek toplardamarı ile böbreklerden ayrılır.
- Oluşan idrar, üreter → idrar kesesi → üretra yoluyla dışarı atılır.
Boşaltıma Yardımcı Organlar
- Deri: Terleme yoluyla su, tuz ve az miktarda üre atar.
- Akciğerler: Karbondioksit ve su buharını solunumla dışarı atar.
- Kalın Bağırsak: Su, safra ve sindirim atıklarını dışkı yoluyla atar.
- Karaciğer: Zehirli olan amonyağı, daha az zararlı olan üreye çevirir.
Özet Tablo: Boşaltım Sistemi Organları ve Görevleri
| Organ | Görevi |
| Böbrekler | Kanı süzer, idrar oluşturur. |
| Üreter | İdrarı böbrekten idrar kesesine taşır. |
| İdrar Kesesi | İdrarı depolar. |
| Üretra | İdrarı vücut dışına atar. |
| Deri | Terleme ile su, tuz ve üre atar. |
| Akciğerler | Karbondioksit ve su buharını atar. |
| Kalın Bağırsak | Sindirim atıklarını (dışkı) atar. |
ÖNEMLİ NOT:
- Böbrekler olmadan vücuttaki zararlı maddeler atılamaz.
- Böbrek yetmezliği durumunda diyaliz makinesi kullanılır.
Bu konuyu iyi öğrenmek için boşaltım sistemi modeli inceleyebilir veya şema çizerek çalışabilirsiniz.